Parki narodowe i obszary chronione Horní Police

Panská skała rozsławiła Dumná księżniczka

Nie ma w Czechach chyba człowieka, który przynajmniej raz w życiu nie widział pięknej czeskiej bajki Dumná księżniczka. A wiecie, gdzie książę Miroslav ukrywał się z księżniczką Krasomilą po ucieczce z Królestwa Północnego? Tak, to właśnie było na Panskiej Skale.

Panská skała, położona na terenie miasta Kamenický Šenov w powiecie Česká Lípa w kraju libereckim, znana jest także pod nazwą Organy. Miejsce to wpisane jest na listę narodowych pomników przyrody, a opiekę nad nim sprawuje regionalny oddział Administracji CHKO Czeskie Średniogórze.

Jest to wyrazista bazaltowa skała, która powstała w wyniku zderzenia kontynentalnej płyty afrykańskiej z europejską i późniejszego fałdowania alpejskiego. Procesy aktywujące działalność wulkaniczną w okresie mezozoiku i kenozoiku były przyczyną powstania nowych uskoków w skorupie ziemskiej, dzięki którym magma mogła ponownie płynąć ku powierzchni.

W miejscu dzisiejszej Panskiej Skały w tamtym czasie naciskała magma o składzie bazaltowym. Została jednak tylko w kanale doprowadzającym i nigdy nie wydostała się na powierzchnię. Sprasowana magma zaczęła stopniowo stygnąć i dzięki temu dziś możemy podziwiać to niezwykłe zjawisko przyrodnicze, jakim bez wątpienia jest Panská skała. Skała należy do podjednostki Verneřické Średniogórze.

Długotrwałe starania o ochronę Panskiej Skały

Już pod koniec XIX wieku mieszkańcy starali się o ochronę tego unikalnego miejsca. Z powodu braku funduszy pierwsza oficjalna prośba z 1878 roku do władz krajowych została odrzucona. Dopiero w 1895 roku wydano decyzję zakazującą wydobycia w rejonie Panskiej Skały, a ta stała się najstarszym rezerwatem geologicznym w Czechach.

Jak to zwykle bywa, nie zawsze to zarządzenie było przestrzegane. Dlatego w 1902 roku członkowie Funduszu Ratowania Panskiej Skały zaczęli sprzedawać losy po 50 halerzy, aby skałę zakonserwować. W ciągu dwóch lat udało się zebrać 6 172 korony i 50 halerzy.

Dopiero w 1913 roku fundusz osiągnął to, że ówczesnej właścicielce kamieniołomu, położonego tuż obok skały, definitywnie zakazano wydobycia. Przyczynili się do tego m.in. czeskie towarzystwa turystyczne, alpejskie związki i stowarzyszenie Przyjaciół Przyrody. Kolejny właściciel kamieniołomu zażądał jednak od państwa rekompensaty finansowej i po wielu perypetiach miejsce zostało wykupione przez Komitet Powiatowy w Czeskiej Kamenicy. 18 września 1953 roku Panská skała została oficjalnie ogłoszona narodowym pomnikiem przyrody.

Niedaleko Panskiej Skały znajduje się płatny parking z informacjami turystycznymi i zapleczem sanitarnym. Miejsce to jest bardzo dobrze dostępne, ponieważ leży przy drodze I klasy, łączącej miasta Nový Bor i Česká Kamenice. Wokół pomnika prowadzi także ścieżka rowerowa, a dotrą tu trzy szlaki turystyczne – niebieski z Nového Boru, żółty z Žandova i zielony z centrum Kamenickiego Šenova.

Wybierz się również do innych atrakcji w okolicach Panskiej Skały

Podczas swojej wędrówki po regionie Česká Lípa możesz odwiedzić także inne ciekawe miejsca. Na przykład Skalny Zamek Sloup na obrzeżach miejscowości Sloup w Czechach, który podobnie jak Panská skała zasłynął dzięki filmowcom. Albo wybierz się na Wodospady Bělské, które oferują ciekawy widok zarówno latem, jak i zimą. Tym, którzy przedkładają spacery miejskie nad turystykę w przyrodzie, polecamy Děčín, Česką Lípu czy Varnsdorf. Sklepy, kawiarnie, urokliwe uliczki – także miejska turystyka jest z pewnością interesująca.

W wymienionych miastach możesz także zapewnić sobie nocleg. Jeśli chcesz spędzić w Północnych Czechach więcej czasu i szukasz noclegu przy Panskiej Skale, te miasta mogą być świetnym punktem wypadowym. A może bardziej pociągają Cię chaty i domki? Niezależnie od tego, czy w mieście, na wsi czy w naturze, znajdziesz również apartamenty, pensjonaty czy hotele, gdzie nie tylko przenocujesz, ale w wielu przypadkach otrzymasz także dodatkowe usługi. A jaki typ zakwaterowania lubisz Ty?

Kiedy przedstawiają Państwo obcokrajowcom Republikę Czeską, często wspominają Państwo o pięknych lasach, stawach czy malowniczych wzgórzach. Nieodłączną częścią naszej ojczyzny są jednak także piaskowcowe miasta skalne. W północnych Czechach znajdą Państwo rozległy krajobraz skalny z głębokimi kanionami, który jest ewenementem na skalę europejską. Powstawał on przez miliony lat w wyniku działalności rzeki Łaby oraz mniejszych cieków wodnych. Znacząco wpłynęła na niego również działalność człowieka

Tak, mowa o Národním parku České Švýcarsko, który został ustanowiony parkiem narodowym w 2000 roku i zajmuje powierzchnię 7 900 hektarów. Rozciąga się on w powiecie Děčín, w kraju usteckim, kopiuje granicę państwową z Niemcami i sąsiaduje z Obszarem Chronionego Krajobrazu Łużyckie Góry oraz Obszarem Chronionego Krajobrazu Łabskie Piaskowce. Ograniczony jest miejscowościami Hřensko, Chřibská oraz Brtníky, przynależącymi do gminy Staré Křečany.

Teren parku narodowego w 97% pokryty jest lasami, w których największy udział mają buki i świerki, ale także setki gatunków mchów i porostów. Niektóre rośliny z biegiem czasu wyginęły, podobnie jak wiele gatunków zwierząt, np. łoś europejski czy żbik. Wciąż jednak mogą tu Państwo natknąć się na rzadkie ptaki, jak sokół wędrowny czy bocian czarny, które mają tu największą populację w całej Europie.

Národní park České Švýcarsko został utworzony głównie w celu ochrony rzadkich formacji piaskowcowych oraz powiązanego z nimi biotopu. Znajdą tu Państwo mnóstwo piaskowcowych skał o różnych rozmiarach i kształtach – iglic, wież, labiryntów czy skalnych okien. Najsłynniejszą formacją jest Pravčická brána, która jest również symbolem całego parku. Znajdą ją Państwo na wszystkich gadżetach reklamowych oraz broszurach informacyjnych.

Pravčická brána wpisana jest na listę narodowych pomników przyrody. Z wysokością otworu 16 metrów, rozpiętością łuku 26,5 metra i szerokością mostu 8 metrów jest największą piaskowcową bramą skalną w Europie. Już od wielu lat przyciąga artystycznie i romantycznie nastawione dusze, które często przenoszą jej zapierające dech w piersiach piękno do swoich dzieł. Zainteresowała ona również znanego pisarza Hansa Christiana Andersena, który wspomniał o Národním parku České Švýcarsko w swoich notatkach z podróży.

W ubiegłych latach łuk skalny był dostępny dla zwiedzających. Z biegiem czasu jednak pod ich wpływem zaczął się on zmniejszać, dlatego w trosce o zachowanie zabytku w 1980 roku wstęp na Pravčickú bránu został zakazany. Nie muszą się jednak Państwo martwić, w pobliżu bramy znajdują się trzy inne, nie mniej piękne punkty widokowe.

Imponujący jest także zameczek wycieczkowy Sokolí hnízdo, zbudowany w stylu alpejskim, który stanowi część Pravčické brány. W 1881 roku właścicielem miejscowych dóbr był książę Edmund von Clary-Aldringen, który polecił zbudować zameczek jako miejsce spotkań wybitnych osobistości z rodu książęcego. Dziś znajduje się tam stylowa restauracja, centrum informacyjne oraz muzeum parku narodowego.

Gdy odwiedzą Państwo Národní park České Švýcarsko, z pewnością zainteresują Państwa także wąwozy w Hřensku na rzece Kamenice. Dłuższy z nich (960 m) nazywa się Edmundova soutěska, nieco krótszy (450 m) to Divoká soutěska. Są to długie kaniony skalne z mnóstwem ciekawych formacji, z których niektóre dostępne są tylko od strony wody. Transport zapewniają łodzie z przewoźnikiem i fachowym komentarzem.

Za serce Národního parku České Švýcarsko uważane są Jetřichovice. Stanowią one idealny punkt wypadowy, ponieważ zbiega się tu kilka szlaków turystycznych. Za miejscowością natrafią Państwo na skalny świat baśni rodu Kinskich, od których nazw pochodzą także punkty widokowe nad wsią: Mariina vyhlídka, vyhlídka Vilemína oraz Rudolfův kámen. Mogą Państwo ruszyć na zamek Šaunštejn, gdzie znajduje się platforma widokowa, lub na bardzo lubianą przez dzieci trasę z Kyjova do Rynartic, gdzie w skale wykuta jest Śnieżka wraz z krasnoludkami. Kolejna znana baśń „Dumna królewna” (Pyšná princezna), była z kolei kręcona na pobliskich ruinach Dolského mlýna.

Większość miejscowości Národního parku České Švýcarsko zachowała swoją tradycyjną architekturę ludową. Chronioną strefę zabytkową mogą Państwo znaleźć we Všemilach lub Vysokiej Lípie. Żyje tu mnóstwo serdecznych ludzi, którzy z pewnością chętnie podzielą się z Państwem ciekawymi historiami lub wskazówkami na temat mniej znanych miejsc, które nie są zatłoczone przez turystów.

W parku narodowym znajdą Państwo także mnóstwo różnych wzniesień i pagórków. Najwyższy z nich, Růžový vrch o wysokości 619 m n.p.m., nazywany jest „Deczyńską Fudżijamą”. Z jego szczytu roztacza się wspaniały widok na Góry Łużyckie oraz Czeskie Średniogórze.

To jednak znacznie więcej, niż mogą Państwo robić w Národním parku České Švýcarsko. Jako że jest to jeden z najczęściej odwiedzanych zabytków przyrody w naszej republice, warunki dla turystów są dostosowane tak, aby każdy znalazł tu coś dla siebie. Oprócz mnóstwa oznakowanych szlaków turystycznych, całe Czeskie Szwajcarskie jest poprzecinane siecią ścieżek rowerowych. A kiedy będą już Państwo mieli dość przyrody, warto ruszyć do miasta. Pobliska Krásná Lípa czy Česká Kamenice to miasta bogate w zabytki kultury, wysokiej jakości restauracje oraz wydarzenia kulturalne.

Snują już Państwo w głowie plany na swój przyszły urlop? Nie ma nic prostszego, niż wyszukać za pomocą naszego portalu odpowiednie zakwaterowanie w Národním parku České Švýcarsko i ruszyć poznawać miasta skalne z bliska. Nagrodą będą dla Państwa niezapomniane przeżycia. Życzymy udanego urlopu!

Nieskończone kaniony, wąwozy, skalne wieże i masywy, które razem tworzą rozległe skalne miasta. Tak można scharakteryzować zachwycający obszar Chráněné krajinné oblasti Labské pískovce (Chronionego Krajobrazowego Obszaru Łabskich Piaskowców). Został on ogłoszony 27 lipca 1972 roku na powierzchni 32 302 ha. W roku 2000 jednak wydzielono jego najbardziej północną część, która została osobno uznana za Park Narodowy Czeska Szwajcaria. Po tej zmianie powierzchnia obszaru chronionego zmniejszyła się do 24 300 ha.

Chroniony Krajobrazowy Obszar Łabskich Piaskowców obejmuje dwa powiaty – powiat Děčín i powiat Ústí nad Labem. Można go wyznaczyć na południu od Czeskiego Średniogórza, mniej więcej od miejscowości Petrovice, od zachodu przez Ściany Tiskie przez Děčín aż po Chřibską na wschodzie. Celem ogłoszenia obszaru chronionego jest ochrona miast skalnych, naturalnych lasów oraz zabytków kultury, zwłaszcza architektury ludowej.

W porównaniu z Parkiem Narodowym Czeska Szwajcaria, na terenie CHKO Łabskie Piaskowce osadnictwo jest gęstsze. Miało to wpływ na mniejszą różnorodność fauny i flory występującej na tym terenie. Wśród zwierząt można spotkać lisy, kuny czy dziki. Przy odrobinie szczęścia natkniesz się także na kozice, które tu zostały wprowadzone, a ostatnio znów pojawił się ryś.

W świecie roślin przeważają różnorodne rośliny naczyniowe. Ciekawostką są torfowiska, które jednak zajmują tylko niewielką część, gdyż w przeszłości zostały zniszczone przez ciężką technikę przy wyrębie lasu. Wśród drzew dominują sosny i brzozy.

Wiek skał piaskowcowych datuje się aż na okres kredy. Liczne formacje skalne na terenie CHKO Łabskie Piaskowce mogą śmiało konkurować ze słynnymi parkami narodowymi w Arizonie czy Utah. W USA klimat jest jednak znacznie suchszy, dlatego skały są odsłonięte, podczas gdy w północnych Czechach porasta je las.

Kanion Łaby między Děčínem a Hřenskiem tworzy unikalne formacje przyrodnicze. Jeśli chcesz podziwiać ten widok, wybierz się na platformę widokową Belveder na Łabskim Stoku lub wejdź na najwyższy szczyt Łabskich Piaskowców – Vysoký Sněžník. Z wysokości 726 m n.p.m. będziesz mieć całą okolicę jak na dłoni. Ten obszar jest poprzecinany licznymi szlakami turystycznymi. Bardzo ciekawa jest na przykład ścieżka prowadząca przez Skały Jetřichovickie oraz pobliską miejscowość Hřensko.

CHKO Łabskie Piaskowce wraz z sąsiednim parkiem narodowym cieszy się dużym zainteresowaniem turystów. To jednak nie tylko przyrodnicze piękno przyciąga odwiedzających. Miłośnicy historii przybywają tu m.in. ze względu na zamki. Zamek Děčín, będący dominantą miasta powiatowego, czy kompleks zamkowy Benešov nad Ploučnicí z pewnością nie pozostawią wątpliwości, że wycieczka do regionu dzieczyńskiego była właściwym wyborem. U dzieci zyskasz na pewno dodatkowe punkty, jeśli zabierzesz je do ZOO Děčín lub do niedawno wybudowanego Aquaparku Děčín.

Również w przypadku wyboru noclegu w CHKO Łabskie Piaskowce oferta jest dość różnorodna. Ze względu na duże zainteresowanie zalecamy jednak rezerwację z odpowiednim wyprzedzeniem. Może się bowiem zdarzyć, że przytulne chaty i domki, apartamenty, hotele czy pensjonaty będą już wszystkie zajęte. Dlatego nie zwlekaj i zacznij planować już teraz.